Nghề dịch có gì vui?
Tôi thích dịch trực tiếp hơn dịch trên văn bản. Với sự phát triển của khoa học, công nghệ, google, phần mềm dịch, AI, Bạn có thể cho ra kết quả những thứ tiếng nước ngoài mà bạn không biết nhanh trong chớp mắt. Tất nhiên, những phần mềm đó không thể thay thế con người. Những cuốn sách dịch hay không chỉ dừng lại ở câu chữ, ngôn từ mà phải thể hiện được tính cách sống động,“chất giọng”, tinh thần của chính tác giả.
Lý do tôi thích dịch trực tiếp bởi sự tương tác, kết nối, được nhìn vào mắt khách hàng, dịch không chỉ là “nói hộ người khác” mà còn truyền tải cả tâm tư, tình cảm, nguyện vọng, mong muốn trong họ. Ngôn ngữ cơ thể đôi khi có sức mạnh, sự minh chứng và truyền cảm hơn cả mọi câu từ.
Tôi dịch họp hành cho tổ chức, cá nhân chủ yếu vẫn là ở mảng pháp lý, pháp luật, hợp tác kinh doanh, hay đôi khi chỉ là những chủ đề ăn uống, lịch sử, văn hóa, cuộc sống thường ngày. Trước đây tôi học thêm cả tiếng Thái và Tiếng Nhật, nhưng sau tôi nhận ra – không nên “tham”. Tốt nhất, chỉ tập trung vào tiếng Anh với quan niệm, thà xuất sắc một ngôn ngữ – dù biết tiếng Anh giờ quá phổ biến còn hơn biết vài thứ tiếng ở trình độ làng nhàng. Mặc dù càng tiếp xúc với tiếng Anh tôi càng cảm thấy kiến thức mình còn thiếu và càng cần hoàn thiện hơn nữa.
Ở văn hóa Âu – Mỹ tôi nhận thấy: Sự phóng túng, tinh thần tự do, bình đẳng, tôn trọng phụ nữ, hài hước, sáng tạo, coi trọng nghệ thuật là những điều học hỏi bổ ích trong quá trình làm việc.
Những điều lưu ý khi đi dịch mình rút ra, muốn chia sẻ đó là:
- Luôn mang theo cuốn sổ và bút để ghi chép, lắng nghe hết câu, hết ý, cố gắng tốc ký, nhưng không phải ghi từng từ, từng câu, mà nắm tinh thần cả đoạn, nhớ ý chính, chuyển thể linh hoạt hoặc tư duy tự động bằng ngôn ngữ nguồn.
- Tìm hiểu về đối tượng sẽ tham gia dịch, văn hóa, mục đích của họ.
- Đảm bảo dịch chuẩn, chính xác, không thêm bớt. Với những câu hài, cách diễn đạt không có trong tiếng Việt thì tìm từ, nghĩa tương đương.
- Với những cuộc đàm phán căng thẳng, người dịch lúc này là bên thứ ba, cố gắng hài hòa mối quan hệ nếu có thể.
- Dịch lĩnh vực nào thì chuẩn bị, tìm hiểu kỹ về từ chuyên ngành của lĩnh vực ấy, kỹ năng “tra cứu” rất cần thiết. Ngày nay, AI thực sự là một trợ lý đắc lực.
- Chú ý cách chuyển ngữ, diễn đạt, nhấn nhá, lên tông, xuống giọng phù hợp.
- Học cách lấy hơi, luyện giọng, tập dượt, thậm chí đơn giản nhất là đi vệ sinh trước để đảm bảo công tác dịch không bị gián đoạn.
- Luôn ghi nhớ hai từ đơn giản “please” and “thank you” trong giao tiếp.
- Ngoài kiến thức chuyên môn, sau công việc có thể phải đi ăn, uống với khách hàng, thì cần hiểu rõ về văn hóa, lịch sử, truyền thống, tập tục thậm chí cả những hiểu biết về nghệ thuật, thể thao, phim ảnh, văn chương của Việt Nam và đất nước họ…để “đàm đạo” với khách.
- Điều quan trọng vẫn là khả năng sử dụng ngôn ngữ chuẩn, linh hoạt. Từ điển Tiếng Việt, từ điển Tiếng Anh đương nhiên là hai cuốn nền tảng. Nếu như trước đây phải mang theo thì giờ chỉ cần một chiếc điện thoại có wifi, cũng đỡ gánh nặng phần nào. Là dân Luật, tôi thường tham khảo thêm các khái niệm qua các quy định pháp luật. Nếu bạn để ý ở phần đầu của các văn bản Luật luôn có phần định nghĩa, giải thích, diễn giải. Đây là nguồn tham khảo chuẩn cả về kỹ thuật luật pháp và nội dung. Đồng thời, bạn có thể đọc các tài liệu pháp lý viết bằng tiếng Anh do chính người bản địa chuyên môn viết. Tôi cũng thường ghé thăm các Website công ty Luật lớn như Frasers Law Firm, Allen & Overy, Baker McKenzie…
- Chú ý tới cả những tiểu tiết, và đảm bảo sự chuyên nghiệp trong công việc.
- Nói chung đi dịch cũng thú vị, nhưng phần nào cũng có áp lực, căng thẳng, người phiên dịch phải luôn trau dồi kiến thức, học hỏi, tìm tòi để không bị tụt lại phía sau với những kiến thức mới. Hiểu và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc khi làm việc trong môi trường quốc tế cũng là điều rất quan trọng.
Bản thân mình rất thích phụ nữ khi đi dịch mặc áo dài truyền thống ><
