Khi một bên hoặc cả hai vợ chồng quyết định ly hôn, họ phải trải qua nhiều đắn đo, suy nghĩ. Tin tôi đi, quyết định này cực kỳ khó khăn đặc biệt khi hai người đã có con. Miễn cưỡng thì không hạnh phúc. Mỗi số phận, hoàn cảnh, góc khuất mà chỉ hai người trong cuộc hiểu mục đích hôn nhân của họ đạt được hay không. Những mâu thuẫn, xung đột tích tụ theo ngày tháng, tới một thời điểm quả bóng hôn nhân bị chèn ép nổ tung. Đôi khi, chỉ cần thêm một giọt nước làm tràn ly, cuộc hôn nhân như vậy sớm muộn gì cũng kết thúc.
Chuyện ly hôn không phải giải quyết một sớm, một chiều. Bản án trên giấy có thể nhanh, nhưng nỗi đau để lại chẳng có thuốc nào chữa được, có người rơi vào tình trạng “trầm cảm”, muốn phát điên nếu như không giải quyết triệt để. Người ngoài nhìn vào trách móc, tại sao đang sống cùng nhau như thế ly hôn làm gì; rất nhiều áp lực, định kiến, lời khuyên răn…càng làm rối trí người trong cuộc. Để tự giải quyết, nhiều cặp chọn ly thân mặc dù bố mẹ, hay người ngoài không biết, họ không còn đi cùng nhau nữa. Không ai đang đương mặn nồng mà phải mang nhau ra tòa. Hạnh phúc, sung sướng, viên mãn hay không? Cũng chỉ có người trong cuộc là hiểu.
Thôi khỏi bàn về khía cạnh tình cảm phức tạp, bài viết này mình chia sẻ về những điều đáng lưu ý khi ly hôn:
Bố mẹ, gia đình phản đối vợ/ chồng ly hôn được không?
Đây là chuyện thường xảy ra, nhiều trường hợp gia đình cấm đoán, ngăn trở một hoặc cả hai bên ly hôn vì bất kỳ lý do.
Ly hôn là một quyền được ghi nhận trong Hiến pháp.
“Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp. Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý” (Điều 119 Hiến pháp năm 2013).
“Điều 36 của Hiến pháp quy định:
- Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau
- Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của người mẹ và trẻ em.”
Do đó, đây là quyền lợi chính đáng không ai được ngăn cấm, tước đoạt quyền định đoạt ly hôn.
Hành vi cản trở ly hôn là gì?
“Cản trở ly hôn là việc đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để buộc người khác phải duy trì quan hệ hôn nhân trái với ý muốn của họ”. (Khoản 10, Điều 3 Luật Hôn nhân & Gia đình).
Do vậy, người cản trở phải đối mặt với việc xử lý vi phạm hành chính “Phạt tiền từ 3.000.000 đến 5.000.000 đối với hành vi “Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn”
(Điều 55 – Nghị Định 82/2020/NĐ-CP).
Quyền ly hôn của người chồng chỉ bị tạm hoãn khi nào?
Đó là trường hợp “vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi” (Khoản 3, Điều 51 Luật Hôn Nhân & Gia đình).
Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn
Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:
- Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
- Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;
- Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
- Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Lưu ý:
Con dưới 36 tháng tuổi đương nhiên được ở với mẹ. “Con dưới 36 tháng được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con”.
Một bên có thể thuê thám tử theo dõi trong quá trình, trước, trong và sau ly hôn không?
Các dịch vụ thám tử tư chưa được công nhận hợp pháp tại Việt Nam; việc vợ, chồng/ thậm chí khi không còn tư cách vợ, chồng của nhau mà có hành vi thuê người theo dõi đối phương là hành vi xâm phạm quyền riêng tư, quyền nhân thân được pháp luật bảo vệ.
Việc cố tình xâm nhập, lưu trữ, phát tán đời tư nhằm hạ bệ nhân phẩm đối phương là hành vi vi phạm được liệt kê cụ thể tại: Hiến Pháp, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Luật Hôn nhân và Gia đình.
Điều 32 Bộ Luật Dân sự quy định quyền của cá nhân đối với hình ảnh:
Điều 38 Bộ Luật Dân sự quy định quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình.
“1. Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bị mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ”
Điều 12 Bộ Luật tố tụng Dân sự 2015 quy định rõ: “Cá nhân có quyền bảo hộ về danh dự, nhân phẩm, cũng như bất khả xâm phạm về chỗ ở, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín của cá nhân”
Hồ sơ ly hôn thuận tình gồm có:
- Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn (Hai vợ chồng cùng ký tên). Môt số người thắc mắc tại sao tên gọi là “Đơn khởi kiện” thì Đơn khởi kiện là mẫu đơn chung dùng cho tất cả các vụ tranh chấp trong đó có ly hôn.
- Giấy chứng nhận kết hôn (Bản chính). Trường hợp không có giấy chứng nhận kết hôn thì đến UBND nơi vợ chồng đã thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn để xin trích lục giấy chứng nhận kết hôn.
- Chứng minh thư nhân dân/ Căn cước công dân/ hộ chiếu của hai bên vợ, chồng.
- Giấy khai sinh của con (nếu có)
- Các tài liệu khác nếu xét thấy cần thiết:
Chú ý: Nếu hai bên vợ chồng tự thỏa thuận tài sản chung thì chỉ cần ghi “Hai vợ chồng tự thỏa thuận” mà thôi.
- Ly hôn theo yêu cầu của một bên được ghi nhận tại Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình 2014.
“Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.”
“Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình” là vợ, chồng có hành vi quy định tại khoản 1 Điều 3 của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình.
“Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng” là vi phạm quy định của Luật Hôn nhân và gia đình về quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng dẫn đến xâm phạm nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người kia.
Ví dụ: Vợ, chồng phá tán tài sản gia đình.
“Hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được” là thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- a) Không có tình nghĩa vợ chồng, ví dụ: vợ, chồng không thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau; vợ, chồng sống ly thân, bỏ mặc vợ hoặc chồng;
- b) Vợ, chồng có quan hệ ngoại tình;
- c) Vợ, chồng xúc phạm nhau, làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, tổn thất về tinh thần hoặc gây thương tích, tổn hại đến sức khỏe của nhau;
- d) Không bình đẳng về quyền, nghĩa vụ giữa vợ, chồng; không tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của vợ, chồng; không giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau phát triển.
(Điều 4, Nghị quyết Số: 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình)
Mức cấp dưỡng khi ly hôn:
“Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần”
Việc cấp dưỡng chu đáo, đều đặn thể hiện bản chất, trách nhiệm của người đàn ông. Có những người khi thỏa thuận là vậy nhưng thực tế không cấp dưỡng đầy đủ, hoặc lấy lý do khó khăn để thoái thác trách nhiệm; có người có người mới/ gia đình mới mà “quên” đi nghĩa vụ con cái với vợ cũ. Pháp luật ghi nhận “người không trực tiếp nuôi con thì có nghĩa vụ cấp dưỡng”, vậy không có lý do gì để biện minh cho sự vô trách nhiệm này đối với con chung chưa thành niên.
Chu cấp cho con, không phải là ân huệ mà là trách nhiệm.
Lệ phí giải quyết ly hôn: 300.000 đồng (trong trường hợp vợ, chồng không có tranh chấp)
———————–
Bên lề:
Có những trường hợp ly thân/ sống với nhau như phim trinh thám. Một bên thì miệng tuyên bố xanh rờn:“Anh/Em thích quen ai thì quen, đường ai nấy đi, việc ai người đó làm, nhưng không ký ly hôn, cái tờ đăng ký cứ để đấy” nhưng tay thì lén cài app định vị, soi mói điện thoại, kiểm soát nội dung y như bọn hacker lừa tiền, thuê thám tử theo như hình với bóng, rình từng cái “seen” trên Messenger…chỉ để đổ lỗi và giành quyền nuôi con. Quá trình ly thân/ ly hôn mà hành xử chẳng khác nào tham gia cuộc thi “Ai là thám tử giỏi nhất năm”.
Lại có cặp thì biến phòng khách thành sân khấu bi kịch gia đình. Trước mặt con cái gào thét bắn rap: chì chiết, mỉa mai, khinh thường, lôi đủ lời lẽ cay nghiệt để sỉ nhục nhau. Kết quả? Con cái chịu áp lực quá, bỏ học, bỏ nhà.
Chưa hết, có trường hợp chia tay rồi, tưởng “giải thoát cho nhau”, có quyết định ly hôn rồi, ơ kìa! ai ngờ một bên vẫn giữ thói quen kiểm soát khi có cơ hội, mở điện thoại check, rình thư tín, muốn biết đối phương “đi đâu, làm gì, với ai”. Đến nhật ký con bạn, tài liệu công việc, học hành của anh/ em ruột nhà bạn động vào nó còn khó chịu nữa là. Đây không còn tư cách gì của nhau mà vẫn làm như thế – chỉ có thể gọi là gì?
Bí kíp công nghệ, bí kíp kinh doanh, bí mật kinh doanh của người khác cũng tương tự vậy thôi. Chúng đều thuộc cái gọi là “Quyền riêng tư bất khả xâm phạm”.
Các cụ xưa dạy rằng: “Thuận vợ thuận chồng, tát Biển Đông cũng cạn”, hay “một lỗ nhỏ cũng có thể làm đắm thuyền”. Quả thật, hôn nhân mà không chăm sóc thì cũng y như cái cây bị bỏ quên trên ban công – nắng thì héo, mưa thì úng, và một ngày kia chỉ còn cái chậu. Khi hạnh phúc, niềm vui hiện rõ trên ánh mắt, nụ cười, gương mặt của vợ chồng; còn không, sự buồn bã, nặng nề cũng chẳng thể che giấu.
Sau cùng, khi ly hôn, điều quan trọng không phải là biến mình thành nhân vật phản diện chuyên cà khịa, dìm hàng nhau, hạ bệ nhau bằng lời nói hay hành động, mà là vẫn có thể dành cho nhau một câu chào, trở thành bạn, cùng nhau nuôi dạy con cái. Bởi lẽ, khi chọn cách xúc phạm, người ta chỉ tự biến mình thành hình ảnh xấu xí trong mắt đối phương mà thôi.
Một đạo diễn nổi tiếng từng nói: nếu ông là thẩm phán, ông sẽ xử cho phụ nữ được ly hôn mà chẳng cần xét đến lý do. Bởi theo ông, phụ nữ vốn quen nhẫn nhịn, cam chịu. Và khi họ đã đòi ly hôn, tức là sự chịu đựng đã vượt quá giới hạn.
Nói chung, thủ tục ly hôn giải quyết pháp lý trên giấy tờ nếu có sự thỏa thuận diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, nỗi đau hậu ly hôn sẽ còn đó và việc cư xử, ứng xử với con cái, với đối phương và gia đình hai bên đảm bảo sự văn minh thì cần nỗ lực theo thời gian.
Còn đối với phụ nữ, cách “trả thù” tốt nhất hậu ly hôn là hãy trở nên mạnh mẽ, độc lập, rắn rỏi. Câu khẩu hiệu: “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” ta đi làm đọc mỗi ngày.
Nói tóm lại, đừng làm khổ nhau chỉ bởi một tờ Giấy đăng ký kết hôn. Tờ giấy đó là minh chứng cho tình yêu, sự gắn bó, cam kết khiến cả hai vui vẻ chứ không phải là xiềng xích, gông cùm trong “địa ngục hôn nhân.”
“Mình có thể làm đám cưới nhưng không đăng ký kết hôn được không?”
