Hợp đồng là văn bản quan trọng ghi nhận sự thỏa thuận của các bên. Trong các giao dịch hàng ngày chúng ta thường gặp như Hợp đồng thuê nhà/ văn phòng/ cửa hàng, hợp đồng mua – bán tài sản, hợp đồng hợp tác kinh doanh..Thông thường, để đảm bảo tính chặt chẽ, khách hàng nhờ tới Công ty Luật/ Văn phòng luật sư/ Luật sư tham vấn, soạn thảo, rà soát nội dung hợp đồng. Hiện nay, với sự thông minh của ứng dụng AI đã giúp ích rất nhiều cho công tác tự soạn thảo Hợp đồng. Tuy nhiên đôi khi chỉ là mẫu hợp đồng sơ sài, thiếu những điều khoản ràng buộc chặt chẽ, câu chữ chung chung dễ dẫn đến cách hiểu không nhất quán và điều quan trọng nhất – vẫn cần có sự rà soát, đảm bảo phù hợp với thực tế doanh nghiệp hay giao dịch dự định. AI không thể thay thế con người làm tất cả.
Mình liệt kê một số điều dễ xảy ra tranh chấp, thiếu sót thường thấy:
- Hợp đồng “trọn gói” liệt kê những hàng hóa, công việc mà bên bán sẽ làm. Ví dụ: Cung cấp hàng hóa và lắp đặt. Nhưng khi phát sinh thêm dụng cụ cần để hoàn thiện cho khâu lắp rắp bên Mua từ chối trả thêm tiền, vì họ nại rằng Đây là hợp đồng “Trọn gói”, bên bán phải tự “lường trước” những dụng cụ hàng hóa cần cho khâu lắp đặt. Hai bên tranh chấp về câu chữ “trọn gói”. Thực tế, có tranh chấp khác liên quan tới “Hợp đồng trọn gói” này, bên bán chỉ bàn giao, sang nhượng quán cà phê, mặt bằng. Tuy nhiên không đề cập tới logo, tên thương hiệu nên sau khi nhận chuyển nhượng, bên mua đã sử dụng luôn tên thương hiệu cũ để kinh doanh. Trước đó, họ dùng Hợp đồng dùng mẫu trên mạng cũng có chữ “Trọn gói” nhưng cả hai bên không để ý nội dung này.
- Mức tiền lãi mà các bên đề ra trong trường hợp chậm thanh toán quá cao. Theo quy định tại Bộ Luật Dân sự. “Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay” (Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2005).
- Tương tự, mức phạt vi phạm cũng quá cao vì một bên nghĩ như vậy đối phương sẽ “e sợ”. Tuy nhiên theo quy định tại Điều 301 Luật thương mại 2005: Mức phạt đối với vi phạm nghĩa vụ hợp đồng hoặc tổng mức phạt đối với nhiều vi phạm do các bên thoả thuận trong hợp đồng, nhưng không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm.
- Hợp đồng các bên tự soạn thiếu cả hai chế tài: Phạt vi phạm và Bồi thường thiệt hại.
- Cơ quan giải quyết tranh chấp chỉ ghi một trong hai mà thôi: Tòa án hoặc Trọng tài thương mại. Việc lựa chọn phương án nào tùy doanh nghiệp lựa chọn.
- Các quy định khác như thời hạn bảo hành, thời gian thông báo, bất khả kháng, luật áp dụng (nếu một bên có yếu tố nước ngoài)..cần liệt kê rõ ràng, cụ thể, chi tiết.
Thường các bên chỉ tìm tới luật sư khi có hậu quả sự việc đã xảy ra. Bởi lúc đầu khách hàng nghĩ chưa cần thiết, tốn kém, doanh nghiệp cần phải tiết kiệm rất nhiều chi phí, (Nhưng thực ra chi phí thuê luật sư/ chuyên gia tư vấn ngay ban đầu ít hơn rất nhiều so với chi phí phải bỏ ra để giải quyết hậu quả sau này). Một luật sư giỏi cũng là người giúp khách hàng phòng tránh rủi ro ngay từ đầu. Các doanh nghiệp hiện nay đã coi trọng việc này, thậm chí còn xây dựng cả phòng ban pháp chế doanh nghiệp riêng. Đây chính là bước tiến bộ trong nhận thức kinh doanh của doanh nghiệp vừa đảm bảo mục đích thương mại mà vẫn tuân thủ quy định pháp luật.
