Bạo lực gia đình – Nhận diện hành vi, biện pháp ngăn chặn

Bạo lực gia đình – Nhận diện hành vi, biện pháp ngăn chặn

Bạo lực gia đình là vấn nạn của toàn xã hội, thành viên sống trong gia đình bạo lực thường mặc cảm, tự ti, cam chịu, có những tổn thương về thể chất hoặc tinh thần. Những đứa trẻ lớn lên với những vết sẹo tâm hồn dù năm tháng có trôi qua, những câu mắng mỏ, lăng mạ, chửi rủa, xúc phạm tưởng như vô hại nhưng có sức sát thương cực lớn về mặt tinh thần. Tình trạng trẻ bỏ học, bỏ nhà đi phiêu bạt chính là hậu quả đáng buồn, chúng không còn muốn sống trong gia đình mà chứng kiến cảnh bố đánh mẹ tàn nhẫn, hay nghe những lời chì chiết cay nghiệt.

Trước đây, tình trạng bạo lực gia đình diễn ra phổ biến ở những vùng quê, vùng núi vùng sâu, vùng xa với điều kiện kinh tế còn khó khăn, khả năng nhận thức hạn chế. Thậm chí nó trở thành “văn hóa” của cả làng, gia đình nào cũng “tất thế”, họ nhìn vào nhau và coi chuyện cãi vã, đánh nhau là chuyện “cơm bữa” trong làng.

Trong xã hội hiện đại, nhiều người vẫn nhầm tưởng, bạo lực gia đình chỉ có đánh đấm về mặt thể xác (tác động vật lý), mà chưa biết rằng bạo lực gia đình còn núp bóng những hành hạ về tinh thần từ chính những người chồng được cho là “có học” hay “văn minh”.

Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2022 là bước tiến bộ giúp ngăn chặn, phòng tránh và nâng cao nhận thức về vấn đề này. Điều 3 của Luật giúp nhận diện hành vi bạo lực gia đình gồm có: 

a) Hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe dọa hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng;

b) Lăng mạ, chì chiết hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;

c) Cưỡng ép chứng kiến bạo lực đối với người, con vật nhằm gây áp lực thường xuyên về tâm lý;

d) Bỏ mặc, không quan tâm; không nuôi dưỡng, chăm sóc thành viên gia đình là trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, người khuyết tật, người không có khả năng tự chăm sóc; không giáo dục thành viên gia đình là trẻ em;

đ) Kỳ thị, phân biệt đối xử về hình thể, giới, giới tính, năng lực của thành viên gia đình;

e) Ngăn cản thành viên gia đình gặp gỡ người thân, có quan hệ xã hội hợp pháp, lành mạnh hoặc hành vi khác nhằm cô lập, gây áp lực thường xuyên về tâm lý;

g) Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau;

h) Tiết lộ hoặc phát tán thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình của thành viên gia đình nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm;

i) Cưỡng ép thực hiện hành vi quan hệ tình dục trái ý muốn của vợ hoặc chồng;

k) Cưỡng ép trình diễn hành vi khiêu dâm; cưỡng ép nghe âm thanh, xem hình ảnh, đọc nội dung khiêu dâm, kích thích bạo lực;

l) Cưỡng ép tảo hôn, kết hôn, ly hôn hoặc cản trở kết hôn, ly hôn hợp pháp;

m) Cưỡng ép mang thai, phá thai, lựa chọn giới tính thai nhi;

n) Chiếm đoạt, hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình;

o) Cưỡng ép thành viên gia đình học tập, lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác;

p) Cô lập, giam cầm thành viên gia đình;

q) Cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật.

Hành vi quy định như trên được thực hiện giữa người đã ly hôn; người chung sống như vợ chồng; người là cha, mẹ, con riêng, anh, chị, em của người đã ly hôn, của người chung sống như vợ chồng; người đã từng có quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi với nhau cũng được xác định là hành vi bạo lực gia đình.

Do đó, nếu là nạn nhận bạo lực gia đình như trên thì Người bị bạo lực gia đình có các quyền sau đây:

a) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền bảo vệ sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp khác có liên quan đến hành vi bạo lực gia đình;

b) Yêu cầu cơ quan, cá nhân có thẩm quyền áp dụng biện pháp ngăn chặn, bảo vệ, hỗ trợ theo quy định của Luật này;

c) Được bố trí nơi tạm lánh, giữ bí mật về nơi tạm lánh và thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan;

d) Được cung cấp dịch vụ y tế, tư vấn tâm lý, kỹ năng để ứng phó với bạo lực gia đình, trợ giúp pháp lý và trợ giúp xã hội theo quy định của pháp luật;

đ) Yêu cầu người có hành vi bạo lực gia đình khắc phục hậu quả, bồi thường tổn hại về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và thiệt hại về tài sản;

e) Được thông tin về quyền và nghĩa vụ liên quan trong quá trình giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp giữa các thành viên gia đình, xử lý hành vi bạo lực gia đình;

g) Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện đối với hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình;

h) Quyền khác theo quy định của pháp luật có liên quan đến phòng, chống bạo lực gia đình.

Biện pháp ngăn chặn hành vi bạo lực gia đình và bảo vệ, hỗ trợ người bị bạo lực gia đình bao gồm:

a) Buộc chấm dứt hành vi bạo lực gia đình;

b) Yêu cầu người có hành vi bạo lực gia đình đến trụ sở Công an xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;

c) Cấm tiếp xúc;

d) Bố trí nơi tạm lánh và hỗ trợ nhu cầu thiết yếu;

đ) Chăm sóc, điều trị người bị bạo lực gia đình;

e) Trợ giúp pháp lý và tư vấn tâm lý, kỹ năng để ứng phó với hành vi bạo lực gia đình;

g) Giáo dục, hỗ trợ chuyển đổi hành vi bạo lực gia đình;

h) Góp ý, phê bình người có hành vi bạo lực gia đình trong cộng đồng dân cư;

i) Thực hiện công việc phục vụ cộng đồng;

k) Các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; các biện pháp ngăn chặn, bảo vệ người bị hại theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự đối với người có hành vi bạo lực gia đình.

Các thành viên trong gia đình trước hết hãy nhận diện hành vi để biết mình có đang bị bạo lực gia đình hay không, có biện pháp ngăn chặn kịp thời, cùng phòng chống, đẩy lùi bạo lực gia đình nhằm tiến tới xây dựng một gia đình lành mạnh, văn minh không tiếng khóc của trẻ thơ.

Bạo lực gia đình không chỉ thể hiện qua vũ lực giữa người có sức mạnh đối với người yếu thế mà còn qua những lời biểu hiện khác như trên. Gia đình là tế bào của xã hội, một gia đình tiềm ẩn xung đột khiến thế hệ con trẻ phát triển không lành mạnh về tư duy, nhận thức, dễ dẫn đến tình trạng tội phạm xảy ra nhiều hơn. Thật buồn khi trẻ phải bỏ nơi gọi là “mái ấm”, có nguy cơ đối diện với bao nguy hiểm khi không chịu đựng được cuộc sống trong một gia đình bạo lực, “chiến tranh” từ chính những người thân ruột thịt. Một cái tát trong lúc nóng giận của người lớn, cùng những bồng bột, bốc đồng của tuổi trẻ có thể dẫn tới hậu quả và hệ lụy khôn lường. Bạo lực gia đình cần phải được đẩy lùi xóa bỏ vĩnh viễn mới là chỗ dựa an toàn của con trẻ. An toàn không chỉ về thể xác mà là còn ở cảm xúc, ở sự bình yênt trong tâm hồn.