Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
Tôi muốn chia sẻ, nhất là về lĩnh vực pháp lý mà tôi được học và hành nghề. Tôi biết có những người “không rảnh mà đi tư vấn miễn phí”. Nhưng cũng có những đồng nghiệp hào phóng, hào sảng sẵn sàng trả lời thắc mắc dù khách hàng có sử dụng dịch vụ của họ hay không. Tôi đam mê công việc của mình, lúc rảnh rỗi tôi sẽ post ở blog kimlaw.com.vn về quy định pháp luật nổi bật và cả những câu chuyện tản mạn đời thường. Bởi, tôi biết có nhiều trường hợp do không được tiếp cận luật pháp mà họ bị thiệt thòi hay biết đâu có lúc bạn cần những gì tôi có.
Một người bị cấp xét xử sơ thẩm tuyên án 12-15 tháng tù về tội vô ý gây thương tích nhưng đại diện Viện Kiểm sát đã không xét đến những tình tiết giảm nhẹ của bị cáo (mà bị cáo lại có tới 04 tình tiết giảm nhẹ). Bản thân bị cáo chỉ làm ruộng, vốn hiểu biết pháp luật còn hạn chế, bị cáo cũng không biết chính bản thân mình có những “lợi thế” được bảo vệ theo Luật. Những tình tiết giảm nhẹ tưởng như đơn giản như: Phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; người phạm tội ăn năn hối cải; phạm tội do lạc hậu..nhưng có ý nghĩa vô cùng quan trọng giúp bị cáo xin được miễn chấp hành hình phạt tù, thay bằng án treo.
Nếu bị cáo không có điều kiện thuê Luật sư bào chữa thì bị cáo nắm được những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự này cũng có thể bảo vệ được chính mình. Cứ thêm tình tiết nào, là thêm hy vọng được giảm nhẹ hình phạt. Nhưng điều quan trọng bị cáo hoặc thành viên gia đình phải biết về những quyền này để trình bày trong phiên tòa.
Thực ra sự có mặt của luật sư rất quan trọng, không chỉ bào chữa giúp bị cáo mà Luật sư còn thực hiện việc giám sát trong tố tụng hình sự, phát hiện những sai phạm về thủ tục tố tụng (nếu có) đảm bảo quá trình xét xử đúng người, đúng tội. Luật sư không phải là người đưa ra phán quyết cuối cùng, nhưng luật sư giúp hội đồng xét xử cho ra một bản án khách quan, công bằng và xét tới tất cả những tình tiết chính đáng “đúng luật” mà đại diện Viện Kiểm sát đã bỏ sót.
Điều 51, Bộ Luật Hình sự quy định 22 tình tiết được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đó là:
a) Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;
b) Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;
c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;
d) Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
đ) Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;
e) Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;
g) Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;
h) Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;
i) Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;
k) Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;
l) Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;
m) Phạm tội do lạc hậu;
n) Người phạm tội là phụ nữ có thai;
o) Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;
p) Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;
q) Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
r) Người phạm tội tự thú;
s) Người phạm tội thành khẩn khai báo hoặc ăn năn hối cải;
t) Người phạm tội tích cực giúp đỡ các cơ quan có trách nhiệm phát hiện hoặc điều tra tội phạm;
u) Người phạm tội đã lập công chuộc tội;
v) Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;
x) Người phạm tội là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ, người có công với cách mạng.
Lưu ý quan trọng:
Chưa hết, Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.
Do đó, “tình tiết khác” ở đây rất quan trọng như bị cáo bị bệnh, hoàn cảnh gia đình khó khăn..cũng cần phải trình bày để Tòa xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
